Wat Den Haag niet zegt: Cadeautjes uitdelen

Een minderheidskabinet heeft namelijk grofweg twee verstandige routes naar een begroting. Óf je sluit vooraf een stevige deal met één of twee oppositiepartijen en accepteert dat die daar serieuze concessies voor vragen. Óf je maakt een basisbegroting zonder scherpe randjes en bewaart voldoende wisselgeld voor de begrotingsbehandelingen. Het kabinet-Jetten koos afgelopen week het slechtste van twee werelden: wél grote concessies doen, maar géén steun organiseren.

Qua grote concessies kreeg PRO als grootste oppositiepartij in essentie waar zij om vroeg: de meeste bezuinigingen op de sociale zekerheid zijn teruggedraaid, een deel voorlopig uitgesteld en hogere inkomens gaan meer betalen. Ook de verhoging van het eigen risico is een jaar vooruitgeschoven en zelfs 50PLUS met zijn twee zetels kreeg 400 miljoen voor gordelroosvaccinaties.

Alleen: niemand heeft zijn handtekening gezet. PRO vindt de beweging onvoldoende, onder meer omdat niet grote vermogens maar (midden)hoge inkomens extra worden belast. JA21, een andere mogelijke partner, is blij met de accijnsverlaging op benzine, maar hekelt de lastenverzwaringen. Ook 50+ zegt geen steun toe omdat 70-plussers nog altijd niet in aanmerking komen voor een gratis gordelroosvaccin.

Om juist op dit kruispunt te starten met een column is treffend. Er wordt, terecht, veel aandacht besteed aan wat er in Den Haag gezegd wordt, maar vaak is het veelzeggender wat er níét gezegd wordt. Als kersverse columnist, is dat precies wat ik samen met u in deze reeks wil gaan bekijken. Wat speelt in de politiek wel mee, maar wordt zelden tot nooit hardop genoemd? We gaan op zoek naar nette formuleringen die pijn verpakken en naar ongestelde vragen. Maar denk ook aan ongemakkelijke waarheden of stiltes die meer zeggen dan een debat van zes uur.

Want waar het in Den Haag voorlopig vooral gaat over de stevige concessies die VVD, D66 en CDA al hebben geboden, ben ik vooral benieuwd: wat heeft het kabinet nog achter de hand om straks daadwerkelijk steun te regelen? Ligt er nog ergens een lijstje met mogelijke extra concessies om partijen toch over de streep te trekken? Of zijn alle handreikingen al gemaakt en worden de lastige beslissingen straks vooruitgeschoven richting voorjaarsnota (en een nieuwe Eerste Kamer)?

Bij veel oppositiepartijen leeft het gevoel dat er de komende tijd nog wel meer uit te halen valt. Zij (en ik) zijn benieuwd waar het kabinet nog mee komt als de stemmingen dichterbij komen en de druk oploopt. Voorlopig heeft het kabinet namelijk cadeautjes uitgedeeld zonder daar iets voor terug te krijgen.